Lần đầu tiên Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam triển khai chương trình đánh giá, xếp hạng năng lực nhà thầu với bộ tiêu chí được xây dựng theo hướng toàn diện, minh bạch và phi lợi nhuận. Trao đổi với Tiền Phong, ông Đặng Trọng Đức - Tổng Giám đốc Phục Hưng Holdings, cho rằng nếu được áp dụng hiệu quả, đây không chỉ là công cụ giúp chủ đầu tư lựa chọn đúng nhà thầu mà còn góp phần hạn chế tình trạng đấu thầu bằng mọi giá, nâng chuẩn quản trị và từng bước đưa nhà thầu Việt Nam tiến gần hơn tới thị trường quốc tế.

PV: Thưa ông, việc đánh giá, xếp hạng nhà thầu không phải là câu chuyện mới. Trước đây cũng đã có nhiều bảng xếp hạng được công bố. Vì sao lần này chương trình của Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam lại nhận được nhiều sự quan tâm từ doanh nghiệp?

Ông Đặng Trọng Đức: Đúng là việc đánh giá, xếp hạng nhà thầu không mới. Tuy nhiên, điều khiến chúng tôi đánh giá cao chương trình lần này là bộ tiêu chí được xây dựng bởi chính Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam - tổ chức am hiểu nhất về đặc thù của ngành xây dựng và năng lực của các doanh nghiệp trong ngành.

Điểm khác biệt lớn nhất là bộ tiêu chí hướng đến đánh giá thực chất, toàn diện. Không chỉ xem xét quy mô doanh nghiệp hay doanh thu mà còn đánh giá từ điều kiện tiên quyết về tuân thủ pháp luật, năng lực tài chính, năng lực thi công, quản trị doanh nghiệp đến đổi mới công nghệ. Đây là những yếu tố phản ánh đúng sức mạnh của một nhà thầu.

PV: Nhiều bảng xếp hạng hiện nay bị doanh nghiệp hoài nghi vì mang tính thương mại hoặc thiếu khách quan. Theo ông, điều gì khiến bộ tiêu chí của Hiệp hội tạo được sự khác biệt?

Ông Đặng Trọng Đức: Điều tôi đánh giá cao nhất là tính khách quan. Hiệp hội không làm vì mục tiêu thương mại hay vì doanh nghiệp nào đóng góp nhiều hơn thì được xếp hạng cao hơn.

Thay vào đó, doanh nghiệp được đánh giá dựa trên các tiêu chí rất cụ thể và có thể kiểm chứng. Quan trọng hơn, đây không phải cuộc thi để tìm ra doanh nghiệp số một, số hai hay số ba, mà là phân loại năng lực theo từng "hạng cân". Một doanh nghiệp quy mô vừa hoàn toàn có thể đứng đầu trong nhóm của mình nếu đáp ứng tốt các tiêu chí.

Cách tiếp cận đó sẽ tạo động lực để doanh nghiệp liên tục hoàn thiện năng lực thay vì chạy theo danh hiệu.

PV: Một tiêu chí gây nhiều tranh luận là doanh nghiệp hoặc người đại diện pháp luật không được có bản án có hiệu lực trong vòng 36 tháng. Có ý kiến cho rằng quy định này khá khắt khe.

Ông Đặng Trọng Đức: Theo tôi, đây là tiêu chí cần thiết. Xây dựng là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an toàn công trình, chất lượng sản phẩm và tài sản của xã hội. Vì vậy, yếu tố tuân thủ pháp luật phải được đặt lên hàng đầu.

Doanh nghiệp muốn được ghi nhận năng lực thì trước hết phải đáp ứng các chuẩn mực về minh bạch và tuân thủ. Đó cũng là thông điệp để các doanh nghiệp nâng cao quản trị và phát triển bền vững.

PV: Nếu kết quả xếp hạng chỉ mang tính tham khảo thì liệu có đủ sức tạo ra thay đổi trên thị trường?

Ông Đặng Trọng Đức: Theo tôi là có.

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước và các chủ đầu tư, đây sẽ là thêm một kênh thông tin quan trọng để đánh giá năng lực thực sự của nhà thầu trước khi giao các dự án có quy mô lớn.

Đối với bản thân doanh nghiệp, việc được xếp hạng sẽ giống như một sự ghi nhận về năng lực. Khi năng lực được lượng hóa bằng các tiêu chí rõ ràng, những doanh nghiệp làm ăn bài bản sẽ có lợi thế hơn trong cạnh tranh.

Điều này cũng góp phần hạn chế tình trạng đấu thầu bằng mọi giá, phá giá để giành dự án nhưng sau đó không đủ năng lực triển khai, ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

PV: Phục Hưng Holdings đánh giá mình đang ở đâu theo bộ tiêu chí này?

Ông Đặng Trọng Đức: Phục Hưng Holdings được thành lập từ năm 2001 và đến nay đã có 25 năm hoạt động trong lĩnh vực xây dựng dân dụng và công nghiệp.

Sau khi nghiên cứu bộ tiêu chí, chúng tôi tự đánh giá các điều kiện bắt buộc đều đáp ứng đầy đủ. Còn về thứ hạng cụ thể thì chúng tôi không đặt nặng chuyện phải đứng trong Top đầu, mà quan trọng hơn là doanh nghiệp được đánh giá đúng năng lực thực tế và tiếp tục hoàn thiện để nâng cao vị thế.

PV: Ông kỳ vọng gì vào chương trình xếp hạng này trong dài hạn?

Ông Đặng Trọng Đức: Trước mắt, tôi mong kết quả xếp hạng sẽ trở thành một kênh tham khảo đáng tin cậy cho các dự án trong nước.

Về lâu dài, nếu hệ thống tiêu chí được hoàn thiện và được thị trường thừa nhận, đây sẽ là "tấm hộ chiếu" để các nhà thầu Việt Nam từng bước khẳng định năng lực với các chủ đầu tư quốc tế, tham gia sâu hơn vào thị trường xây dựng khu vực và thế giới.

Cuối cùng, thành công lớn nhất của chương trình không phải là tìm ra Top 10 nhà thầu, mà là góp phần hình thành một chuẩn mực mới để đánh giá năng lực doanh nghiệp xây dựng một cách minh bạch, khách quan và thực chất.